एंग्झायटी आणि हृदयविकार या दोन्ही समस्यांमध्ये अनेकदा सारखीच लक्षणे दिसून येतात. छातीत अचानक दुखू लागल्यास किंवा घाम आल्यास सामान्य माणूस खूप घाबरून जातो. अशा वेळी नेमका त्रास कशाचा आहे हे समजणे कठीण होते. म्हणूनच एंग्झायटी आणि हृदयविकार यातील मुख्य फरक समजून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.
हृदयाचे ठोके अचानक वाढणे किंवा धाप लागणे ही दोन्ही आजारांची प्राथमिक लक्षणे असू शकतात. मुंबईतील प्रसिद्ध कार्डियाक सर्जन डॉ. बिपीनचंद्र भामरे यांनी याबाबत सविस्तर माहिती दिली आहे. योग्य वेळी योग्य निर्णय घेतल्यास अनावश्यक भीती टाळता येते आणि त्वरित उपचार मिळणे शक्य होते.
छातीत दुखण्याची मुख्य कारणे
जेव्हा व्यक्तीला जास्त ताण येतो तेव्हा शरीरात अॅड्रेनालिनसारखे हार्मोन्स मोठ्या प्रमाणावर वाढतात. यामुळे रक्तदाब वाढतो आणि श्वासोच्छ्वास वेगाने होऊ लागतो. अशा परिस्थितीत छातीत कमालीची अस्वस्थता जाणवू शकते. ही लक्षणे प्रामुख्याने ताणतणावाच्या वेळी अधिक तीव्र होतात.
दुसरीकडे हृदयाच्या स्नायूंकडे जाणारा रक्तपुरवठा कमी झाल्यामुळे छातीत जडपणा निर्माण होतो. हा त्रास केवळ छातीपुरता मर्यादित राहत नाही. तर या वेदना हळूहळू डाव्या हातात, जबड्यात, मानेत किंवा पाठीच्या दिशेने पसरू लागतात. सोबतच तीव्र अशक्तपणा देखील येऊ शकतो.
एंग्झायटी आणि हृदयविकार
ताणतणावामुळे होणाऱ्या वेदना अनेकदा छातीत काहीतरी टोचल्यासारख्या वाटतात. या वेदना एकाच ठिकाणी केंद्रित असतात. व्यक्तीने स्वतःला शांत केल्यास किंवा दीर्घ श्वास घेतल्यास हा त्रास लगेच कमी होऊ शकतो. आराम केल्याने रुग्णाला बरे वाटू लागते.
हृदयाशी संबंधित वेदना या छातीवर प्रचंड दडपण आल्यासारख्या असतात. चालणे किंवा जिने चढणे अशा कोणत्याही शारीरिक हालचालींमुळे हा त्रास अधिक वाढतो. दीर्घ श्वास घेतल्याने किंवा ध्यान केल्याने या वेदना त्वरित कमी होत नाहीत.
हृदयाच्या समस्येमध्ये वेदना अधिक काळ टिकून राहतात आणि त्यासोबत मळमळ होऊ शकते. जर कुटुंबात आधीपासून कोणाला असा त्रास असेल तर अधिक काळजी घेणे गरजेचे आहे. अशा वेळी अजिबात वेळ न घालवता तातडीने डॉक्टरांचा सल्ला घेणे हितावह ठरते.
आजाराचा वाढता धोका
भारतातील अंदाजे तीन ते चार टक्के लोकसंख्या सध्या तणावाच्या समस्येने ग्रस्त आहे. तर दुसरीकडे दरवर्षी सुमारे अठ्ठावीस ते तीस लाख लोकांचा मृत्यू हृदयाशी संबंधित आजारांमुळे होतो. ही आकडेवारी एकूण मृत्यूंच्या अठ्ठावीस टक्के इतकी मोठी आहे.
गेल्या काही वर्षांत तीस ते पन्नास वयोगटातील तरुणांमध्ये आजाराचे प्रमाण लक्षणीय वाढले आहे. जंक फूडचे सेवन, बैठी जीवनशैली आणि वाढता रक्तदाब यामुळे आरोग्याला मोठा धोका निर्माण झाला आहे. धूम्रपान आणि मधुमेहामुळे ही स्थिती अधिकच गंभीर बनत चालली आहे.
सामान्य माणसांवर होणारा परिणाम
बदलत्या आणि धकाधकीच्या जीवनशैलीमुळे सामान्य माणसांना रोजच्या जीवनात प्रचंड तणावाला सामोरे जावे लागते. छातीत थोडे जरी दुखले तरी मोठी आजारी पडल्याची भीती लोकांच्या मनात निर्माण होते. योग्य माहिती अभावी अनेकदा रुग्णालयात जाण्याची घाई केली जाते आणि पैशांचा नाहक खर्च होतो.
आरोग्य निरोगी ठेवण्यासाठी तज्ज्ञांनी काही महत्त्वाचे उपाय सुचवले आहेत. आठवड्यातून किमान पाच दिवस व्यायाम करणे आणि योगासने करणे फायदेशीर ठरते. संतुलित आहाराचे सेवन करावे आणि व्यसनांपासून पूर्णपणे दूर राहावे. नियमित तपासणी केल्यास मोठे धोके टाळता येतात.
एंग्झायटी आणि हृदयविकार
कोणत्याही असामान्य लक्षणांकडे कधीही दुर्लक्ष करू नये. आजारांमधील सूक्ष्म फरक ओळखून योग्य ती काळजी घेतल्यास गंभीर परिणाम निश्चितपणे टाळता येतात. स्वतःच्या आरोग्याबाबत नेहमी जागरूक राहणे आणि वेळीच वैद्यकीय मदत घेणे हाच निरोगी जीवनाचा खरा मार्ग आहे.
टीप: फोटोच्या चांगल्या सादरीकरणासाठी (Presentation) आणि ग्राफिक्ससाठी AI तंत्रज्ञानाचा वापर केला आहे.
