युद्धजन्य परिस्थिती आणि सोन्याचे गगनाला भिडलेले ऐतिहासिक भाव सध्या संपूर्ण जगाचे लक्ष लागून राहिलेल्या इराण आणि इस्रायल यांच्यातील वाढत्या संघर्षामुळे जागतिक बाजारपेठेत मोठी खळबळ उडाली आहे. जेव्हा जेव्हा जगात युद्धाची गंभीर परिस्थिती निर्माण होते, तेव्हा सुरक्षित गुंतवणूक म्हणून अनेक लोक सोन्याकडे वळतात. या वाढत्या मागणीमुळे सोन्याचे भाव ऐतिहासिक पातळीवर पोहोचले आहेत. देशांतर्गत बाजारातही सोन्याच्या दरात अभूतपूर्व आणि विक्रमी वाढ नोंदवली गेली आहे. अवघ्या काही तासांतच या मौल्यवान धातूच्या किमतीने मोठी उसळी घेतली असून, सामान्य नागरिकांमध्ये आता वाढीव मूल्याचा फायदा घेण्यासाठी बँकेतून कर्ज काढण्याची प्रवृत्ती वाढीस लागली आहे. आर्थिक तज्ञांच्या मते, सध्याच्या जागतिक अनिश्चिततेच्या वातावरणात अशा प्रकारचा मोठा आर्थिक निर्णय घेणे अत्यंत जोखमीचे ठरू शकते. बाजारातील ही दरवाढ कायमस्वरूपी नसून ती तात्कालिक आणि पूर्णपणे भावनिक स्वरूपाची असण्याची दाट शक्यता आहे. त्यामुळे केवळ भाव वाढले आहेत म्हणून लगेचच बँका किंवा इतर वित्तीय संस्थांकडे धाव घेणे भविष्यात नागरिकांना मोठ्या आर्थिक अडचणीत टाकणारे नक्कीच ठरू शकते.
सोन्यावरील कर्ज घेण्यातील प्रमुख धोके आणि तज्ञांचा स्पष्ट इशारा अधिकृत आकडेवारीनुसार, मागील एका वर्षात देशात सोने तारण ठेवून कर्ज घेण्याच्या प्रमाणात तब्बल 125 टक्क्यांची प्रचंड वाढ झाली आहे. वाढलेल्या दरामुळे सामान्य नागरिकांना त्यांच्या जुन्या दागिन्यांवर अधिक रकमेचे सोन्यावरील कर्ज अत्यंत सहज उपलब्ध होत आहे. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया च्या सध्याच्या नियमांनुसार देशातील बँका आणि विविध वित्त कंपन्या दागिन्यांच्या बाजार मूल्याच्या 75 टक्क्यांपर्यंत रक्कम देतात. परंतु, नेमका इथेच सर्वात मोठा आर्थिक धोका दडलेला आहे. सध्याचे चढे भाव हे केवळ युद्धामुळे आहेत, आणि जेव्हा हा जागतिक तणाव थोडा निवळेल, तेव्हा हेच भाव अतिशय वेगाने खाली येऊ शकतात. अशा वेळी जास्त रकमेचे सोन्यावरील कर्ज घेतलेले असल्यास, सर्वसामान्य ग्राहकांना त्यांच्या मूळ क्षमतेपेक्षा अधिक आर्थिक भुर्दंड सहन करावा लागू शकतो.
कर्जबाजारीपणाचा विळखा आणि बाजारातील वाढती अनिश्चितता सध्याच्या काळात महागड्या सोन्यामुळे नागरिकांना त्यांच्या प्रत्यक्ष गरजेपेक्षा जास्त पैसा मिळवण्याचा मोह काही केल्या आवरत नाही. मात्र, हा मोह भविष्यात चांगलाच महागात पडण्याची शक्यता आहे. एसएमसी ग्लोबल सिक्युरिटीजच्या तज्ञांनी दिलेल्या माहितीनुसार, आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील युद्धाच्या बातम्यांमुळे किमतीत झालेली ही वाढ बऱ्याचदा तात्पुरती असते. त्यामुळे बाजारात भाव पडल्यास, तारण ठेवलेल्या दागिन्यांचे मूल्य अचानक कमी होते आणि बँकेकडून अतिरिक्त मार्जिन मनीची थेट मागणी होऊ शकते. परिणामी, वाढीव रकमेचे सोन्यावरील कर्ज ग्राहकांच्या गळ्यातील फास बनू शकते. त्यामुळे केवळ सध्याचे वाढलेले बाजारमूल्य पाहून असा घाईगडबडीचा निर्णय घेणे टाळावे, असा स्पष्ट सल्ला सर्वच अर्थतज्ञांनी दिला आहे. बाजारात पुरेशी स्थिरता आल्यावरच नागरिकांनी सोन्यावरील कर्ज घेण्याचा शांतपणे विचार करावा.
सुरक्षित गुंतवणुकीचा कल आणि सोन्यावरील कर्ज घेताना घ्यायची विशेष काळजी गेल्या काही महिन्यांपासून जगात सुरू असलेल्या विविध जागतिक संघर्षांमुळे सोन्याच्या मागणीत सातत्याने मोठे चढउतार पाहायला मिळत आहेत. मध्यपूर्वेतील तणाव अधिक तीव्र झाल्याने गुंतवणूकदारांनी पुन्हा एकदा सुरक्षित आश्रयस्थान म्हणून या मौल्यवान धातूची जोरदार खरेदी सुरू केली आहे. सध्या याचा थेट परिणाम भारतासारख्या विकसनशील देशांवरही निश्चितपणे होत असून, पुढील काही दिवसांत बाजारात आणखी मोठी अस्थिरता निर्माण होण्याची दाट शक्यता वर्तवली जात आहे. अशा अत्यंत अस्थिर वातावरणात कोणतेही मोठे आर्थिक पाऊल उचलताना जास्तीत जास्त सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे. विशेषतः, केवळ आकर्षक व्याजदर किंवा जास्त रक्कम मिळते म्हणून सोन्यावरील कर्ज घेण्याची घाई आपण अजिबात करू नये. भविष्यातील परतफेडीची नेमकी क्षमता आणि संभाव्य दरवाढीचा किंवा घसरणीचा अचूक अंदाज घेऊनच सोन्यावरील कर्ज घेण्याचा आपला अंतिम निर्णय अत्यंत काळजीपूर्वक घ्यावा.
टीप: बातमीतील व्यक्तीचा फोटो मूळ (Original) आहे. फोटोच्या चांगल्या सादरीकरणासाठी (Presentation) आणि ग्राफिक्ससाठी AI तंत्रज्ञानाचा वापर केला आहे.
